Studija: nevidljiva „leteća rijeka“ iznad Amazona prenosi goleme količine vlage

Znanstvenici su pronašli nove dokaze o ogromnim tokovima vodene pare koji se kreću iznad Amazona i ponašaju se poput rijeke, iako nisu vidljivi golim okom. Taj atmosferski sistem, prema studiji, prenosi količinu vode ekvivalentnu 14 Mississippija, a proteže se hiljadama kilometara preko vrha Južne Amerike bez vidljivog kanala protoka.

Rijeka u ovom slučaju ne teče kopnom nego kroz zrak. Vlaga dolazi iz Atlantskog okeana i kreće se prema zapadu preko Amazona i prema Andima. Dok se vlažan zrak pomjera, iznad prašume nastaju kišni pljuskovi, a nakon padavina biljke vraćaju vodenu paru u atmosferu putem evapotranspiracije. Svjetski ekonomski forum objavio je podatke prema kojima drveće amazonske prašume dnevno ispušta dvadeset milijardi tona vodene pare.

Ta vlaga nije važna samo za samu prašumu. Navodi se da utiče na padavine i poljoprivrednu proizvodnju, kao i na dostupne resurse slatke vode i ekosisteme u brojnim područjima Centralne i Južne Amerike. Nedavne studije Programa za praćenje Anda i Amazonije donijele su dodatne uvide u to kako se ti vremenski obrasci mijenjaju širom regije.

U isto vrijeme, znanstvenici upozoravaju na nastavak deforestacije i globalnog zagrijavanja, jer bi te promjene mogle ometati proces koji stvara ove rijeke atmosferske vlage. Ako bi se masovni protok vlage prekinuo, istraživači navode da bi Amazon mogao biti gurnut prema prekretnici, odnosno tački nakon koje ekosistem prolazi kroz nagle i dramatične promjene. Posebno se spominju područja Perua i Bolivije, za koja neki istraživači smatraju da su u opasnosti jer im je glavni izvor atmosferske vlage poremećen.

Izraz „leteća rijeka“ koristi se za ove tokove vodene pare jer se ponašaju slično pravoj rijeci: umjesto da koriste riječni kanal, oslanjaju se na atmosferske koridore. Iako su nevidljive, ove „rijeke“ pomažu u održavanju padavina u velikim dijelovima Amazonske prašume i podržavaju rast biljaka dalje od okeana. Ako krčenje šuma poremeti te puteve vlage, manje vode moglo bi stizati do osjetljivih područja prašume.