Foto: Napravljeno uz pomoć umjetne inteligencije
Američki State Department u novom izvještaju za Kongres poručuje da Washington prema Zapadnom Balkanu ulazi u fazu drugačijeg pristupa, u kojoj su u prvom planu stabilnost, energija, sigurnost i američki interesi, a ne klasična politika međunarodnog tutorstva. U dokumentu se navodi da je prošla era “izgradnje države pod vodstvom SAD-a” i da administracija sada želi oslanjanje na lokalne aktere i “obostrano korisna partnerstva”.
Za Bosnu i Hercegovinu posebno se potvrđuje posvećenost Dejtonskom mirovnom sporazumu, kao i suverenitetu i teritorijalnom integritetu zemlje. SAD u izvještaju navode da je “odlučna američka diplomatija” tokom 2025. godine pomogla okončanju “najakutnije krize u BiH od sukoba 1992–1995”, uz očuvanje pravne kohezije i ustavnog poretka. Washington istodobno poručuje da želi zadržati tu stabilnost i poticati aktere u BiH da izbjegavaju poteze koji bi mogli produbiti podjele.
Jedan od najjasnijih naglasaka odnosi se na energetiku. U izvještaju se navodi da energetska zavisnost od Rusije ostaje strateška ranjivost regiona, a kao jedan od prioritetnih projekata izdvaja se gasovod Južna interkonekcija između Hrvatske i BiH. SAD pritom ističu da diversifikacija energetskih izvora, uključujući američki LNG, nuklearnu tehnologiju, male modularne reaktore i obnovljive izvore, može biti komercijalno privlačna i geopolitički korisna alternativa.
U istom dokumentu Washington otvoreno govori i o ekonomskim interesima. Zapadni Balkan opisuje se kao područje od 18 miliona stanovnika na važnim transportnim pravcima, s prirodnim resursima, rastućim tehnološkim sektorom i kvalificiranom radnom snagom. SAD navode da žele jačati poslovno okruženje, smanjiti regulatorne prepreke, poboljšati provedbu ugovora i osigurati transparentne javne nabavke koje favorizuju američke kompanije. Najavljena je i saradnja s američkim agencijama radi prepoznavanja i razvoja projekata koji bi koristili i američkim firmama i ekonomijama regiona.
Izvještaj posebno upozorava i na utjecaj Rusije i Kine na Zapadnom Balkanu. Moskvi se pripisuje poticanje etničkih tenzija, finansiranje destabilizirajućih aktera i korištenje energenata kao sredstva pritiska, dok se za Kinu navodi oslanjanje na trgovinu, državne kredite, mito, propagandu i veze s elitama u sredinama sa slabom transparentnošću. SAD također tvrde da organizirane kriminalne grupe sa Zapadnog Balkana predstavljaju direktnu prijetnju američkoj nacionalnoj sigurnosti, posebno kroz veze s narkokartelima, pranjem novca i ilegalnim tokovima prema SAD-u.
Vezane vijesti
