Evropska unija sve strože uređuje emisije ugljičnog dioksida i postupanje s otpadom, pa se i kompanije u Bosni i Hercegovini moraju prilagođavati takvim pravilima. U državama članicama EU već su razvijeni sistemi odvojenog prikupljanja, reciklažni centri i postrojenja za preradu otpada, dok se deponovanje sve više ograničava visokim taksama i zabranama za pojedine vrste otpada.
Bosna i Hercegovina je, međutim, još na početku tog procesa. Sistem upravljanja otpadom je fragmentiran jer je nadležnost podijeljena između entiteta i kantona, što otežava jedinstveno planiranje i ulaganja. Većina otpada i dalje završava na deponijama, a nivo reciklaže ostaje nizak u odnosu na evropske standarde.
U posljednje vrijeme pojavljuju se planovi za uvođenje praksi koje su već razvijenije u EU, među njima odvojeno prikupljanje otpada, razvoj reciklažnih sistema i korištenje otpada kao alternativnog goriva, odnosno RDF-a i SRF-a, u industriji. Poseban pritisak dolazi i iz činjenice da EU sve više ograničava izvoz otpada i strogo kontroliše njegovu obradu, pa se u BiH otvara pitanje daljnjih ulaganja u reciklažu ili skupljih tehnologija spaljivanja otpada.
Više od polovine energije korištene za proizvodnju klinkera, osnovne sirovine za cement, u EU već dolazi iz alternativnih goriva, uključujući standardizirano čvrsto gorivo iz neopasnog otpada i gume. To, prema navodima u izvještaju, smanjuje upotrebu fosilnih goriva, emisije ugljičnog dioksida i odlaganje otpada. Njemačka se pritom navodi kao lider u upotrebi alternativnih goriva u cementnoj industriji, gdje se oko 70 posto fosilnih goriva godišnje zamijeni gorivom iz otpada.
Govoreći o upravljanju otpadom u BiH, dekan Politehničkog fakulteta Univerziteta u Zenici i predsjednik upravnog odbora Eko Foruma Zenica Samir Lemeš rekao je za Raport da se ova oblast posebno razmatra u Federaciji BiH i Republici Srpskoj, jer je riječ o entitetskoj nadležnosti. Naveo je da je nedavno na javnoj raspravi bio novi federalni plan upravljanja otpadom, u kojem se, kako kaže, po prvi put na neki način legalizira tzv. RDF, odnosno alternativno gorivo koje se pravi od otpada, te da su bile predložene i mjere uspostavljanja centara za upravljanje otpadom koji bi proizvodili RDF kao gorivo.
Lemeš je rekao i da u BiH nedostaje funkcionalan, jedinstven sistem prikupljanja i obrade otpada te da većina otpada završava na divljim deponijama. Zbog toga, dodao je, važno je razvijati sistem razvrstavanja otpada kako bi BiH imala vlastiti domaći SRF i RDF. Prema nekim procjenama, godišnje svaki stanovnik u BiH proizvede oko 500 kilograma otpada.
Kada je riječ o SRF-u koji koriste i bh. cementare, Lemeš navodi da on trenutno ispunjava zahtjeve bh. legislative. SRF je, kako je objašnjeno, čvrsto oporavljeno ili sekundarno gorivo koje se dobija od neopasnog otpada nakon obrade u specijaliziranim postrojenjima. Iz tog procesa izdvajaju se materijali koji se mogu reciklirati i opasni materijali, a preostali suhi otpad se usitnjava i suši kako bi se povećala energetska efikasnost.
Takvo gorivo koristi se najčešće u teškoj industriji kao zamjena za fosilna goriva poput uglja. U cementarama se koristi za peći koje zahtijevaju ekstremno visoke temperature, a zbog strogih standarda proizvodnje SRF ima tačno definisanu kaloričnu vrijednost i nizak procenat teških metala. SRF je, kako se navodi, standardizovano gorivo prema evropskoj normi EN 15359.
U dijelu koji se odnosi na prekogranični promet otpada, Federalno ministarstvo okoliša i turizma navodi da se svi postupci provode uz obavezne saglasnosti država izvoza, tranzita i uvoza, uz praćenje svake pošiljke. Ministarstvo ističe i da dozvole za prekogranični promet izdaje na godišnjem nivou radi preciznog praćenja količina, te da se dozvole dostavljaju Federalnoj upravi za inspekcijske poslove i Upravi za indirektno oporezivanje BiH, koje vrše nadzor nad uvozom neopasnog otpada.
Ministarstvo navodi i da se u Federaciju BiH može uvoziti isključivo neopasni otpad iz EU, pod kataloškim brojem 19 12 10, odnosno RDF/SRF, te da uvoznici mogu biti samo privredni subjekti koji posjeduju dozvole za suspaljivanje alternativnih goriva, među njima Lukavac Cement i Heidelberg Materials Cement BiH u Kaknju.
Vezane vijesti
